Kripto borsalarında altın ve gümüş

Tokenleştirilmiş altın

Tokenleştirilmiş altın, her biri belirli miktarda fiziksel altını temsil eden bir kripto tokendır. En bilinen iki örnek PAXG (Paxos Gold) ve XAUT'tur (Tether Gold). Her PAXG, LBMA standartlarındaki altından bir troy ons saf altınla; her XAUT, bir London Good Delivery külçesi üzerindeki bir troy ons altınla desteklenir.

Token, altının kendisi değil, ihraççının tuttuğu altın üzerinde bir hak gibidir. Fiyatı genellikle spot altına yakın seyreder ama tokenın kendi alım satımı belirler; bu yüzden spota göre küçük bir prim ya da iskonto ile işlem görebilir.

Altın ve gümüş sürekli vadelileri

Bazı kripto borsaları altın ve gümüş fiyatını izleyen sürekli vadeli sözleşmeler sunar (çoğu zaman XAU ve XAG kısaltmalarıyla). Bunlar fiziksel teslimat içermez; kâr ve zarar genellikle bir stablecoin ile hesaplanır. Sözleşme fiyatı, borsanın belirlediği bir referans fiyata (endeks) yakın tutulmaya çalışılır.

Fiyatı endekse yakın tutan mekanizma fonlama oranıdır (funding rate): uzun ve kısa pozisyonlar arasında belirli aralıklarla, çoğu borsada birkaç saatte bir yapılan ödemelerdir. Sözleşme endeksin üzerinde işlem görüyorsa uzun pozisyonlar öder, altındaysa kısa pozisyonlar. Oran ve hesaplama yöntemi borsadan borsaya değişir.

7/24 ile geleneksel piyasa saatleri

Geleneksel piyasada altın ve gümüş, hafta içinde neredeyse 24 saat işlem görür: tezgâhüstü (OTC) spot piyasa ve COMEX vadelileri gün içinde yalnızca kısa bir ara verir. Ama hafta sonu bu piyasalar kapalıdır; kabaca cuma akşamından pazar akşamına kadar (ABD Doğu saatiyle) işlem yoktur.

Tokenlar ve sürekli vadeliler ise hafta sonu da işlem görmeye devam eder. Bu saatlerde fiyatı belirleyen, geleneksel piyasa değil, o borsadaki alıcı ve satıcılardır.

Hafta sonu fiyatı nasıl oluşur?

1. Geleneksel piyasa cuma akşamı kapanır. Spot ve vadeli fiyatlar son işlem seviyesinde kalır. Token ve sürekli vadeli fiyatları işlem görmeye devam eder.
2. Hafta sonu fiyat ince likiditeyle kayar. Az sayıda işlemle fiyat, kapanış seviyesinden yukarı ya da aşağı uzaklaşabilir. Haberler bu fiyata yansıyabilir ama hareketi taşıyan hacim küçüktür.
3. Pazar akşamı geleneksel piyasa yeniden açılır. Açılış fiyatı hafta sonu tokenın ulaştığı seviyeden farklı olabilir. Bu durumda token ya da sürekli vadeli fiyatı açılış fiyatına doğru sıçrayabilir.
4. Fark kapanır ya da kalır. Çoğu zaman token fiyatı açılıştan sonra spota yaklaşır. Hafta sonu hareketi bazen geleneksel piyasanın açılışıyla doğrulanır, bazen tamamen geri alınır.

Dikkate alınması gerekenler

• İhraççı ve karşı taraf. Token, ihraççının altını gerçekten ve tam olarak tuttuğuna dayanır. Bunun nasıl denetlendiği ve raporlandığı ihraççıdan ihraççıya değişir.
• Fiziksel teslim alma. Tokenı fiziksel altına çevirmek mümkün olabilir ama çoğu zaman en az miktar (örneğin tam bir külçe), ücretler ve ihraççının koyduğu koşullar vardır.
• Prim ve iskonto. Token ya da sürekli vadeli fiyatı spottan sapabilir; fark özellikle hafta sonu ve sert hareketlerde büyüyebilir.
• Borsa ve fonlama. Sürekli vadelide fiyat borsanın endeksine, fonlama oranına ve teminat kurallarına bağlıdır. Fonlama ödemeleri, pozisyon uzun süre tutulduğunda maliyeti belirgin biçimde değiştirebilir.

Bu sayfa ürünleri karşılaştırmaz ve önermez. Ayrıntılar ihraççının ve borsanın kendi belgelerinde yer alır ve zamanla değişebilir.

Neyi gösterir, neyi kanıtlamaz?

Sık karıştırılanlar

• Fiyat boşlukları (gap)Geleneksel altın piyasasının hafta sonu kapanışı, CME Bitcoin vadelilerindeki gibi pazartesi açılışında boşluklara yol açabilir; 7/24 işlem gören token grafiğinde ise bu fark boşluk değil, hafta sonu mumları olarak görünür.
• Altın/gümüş oranıToken ya da sürekli vadeli fiyatlarıyla hesaplanan oran, geleneksel fiyatlarla hesaplanandan biraz farklı çıkabilir.

İlgili sayfalar

• Hacim ve volatiliteFiyat boşlukları (gap)
• Altın ve gümüşAltın/gümüş oranı
• Altın ve gümüşReel faiz ve dolarla ilişki
• Hacim ve volatiliteVolatilite nedir? Daralan ve genişleyen aralıklar