VWAP (Hacim Ağırlıklı Ortalama Fiyat)
Volume-Weighted Average Price (VWAP)
VWAP, belirli bir başlangıç noktasından bu yana işlem gören fiyatların hacimle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Çok hacimle işlem gören fiyatlar ortalamayı daha çok etkiler. Kriptoda seans olmadığı için VWAP bir noktaya sabitlenir: çoğu zaman UTC günün başına, haftaya ya da seçilen bir olaya.
VWAP hangi soruya cevap verir?
VWAP şu soruyu cevaplar: başlangıç noktasından bu yana işlemler ortalama hangi fiyattan gerçekleşti? Basit bir ortalamada her mum eşit ağırlık taşır. VWAP'ta ise her mum, içinde gerçekleşen hacim kadar ağırlık taşır.
Bu yüzden VWAP, o dönemde işlem yapanların ortalama fiyatına yakın bir değerdir. Fiyat VWAP'ın üzerindeyse, o dönemde işlem görmüş hacmin ağırlıklı ortalamasının üzerinde işlem görüyor demektir; altındaysa tersi geçerlidir.
Nasıl hesaplanır?
- Her mumun tipik fiyatını bul. Tipik fiyat = (en yüksek + en düşük + kapanış) ÷ 3.
- Hacimle çarp. Her mumun tipik fiyatı, o mumdaki işlem hacmiyle çarpılır.
- Başlangıç noktasından bu yana topla. Hem fiyat × hacim çarpımları hem de hacimler, çapa noktasından itibaren kümülatif olarak toplanır.
- Oranı al. VWAP = kümülatif (tipik fiyat × hacim) ÷ kümülatif hacim. Yeni bir çapa noktasında iki toplam da sıfırlanır.
Çapa noktası
Seansı olan piyasalarda VWAP her gün seans açılışında sıfırlanır. Kripto 7/24 işlem gördüğü için doğal bir seans başlangıcı yoktur; VWAP'ın nereden başlayacağını kullanıcı ya da platform belirler. En yaygın seçim UTC günün başıdır (00:00 UTC). Haftalık VWAP pazartesi 00:00 UTC'de, aylık VWAP ayın ilk gününde başlar.
Sabitlenmiş VWAP (anchored VWAP) ise belirli bir olaydan başlatılır: önemli bir dip ya da tepe, bir kırılım mumu ya da sert bir hareketin başladığı mum. Bu durumda VWAP, o olaydan bu yana işlem yapanların ortalama fiyatını gösterir. Çapa noktası değişince VWAP da değişir; bu yüzden hangi noktadan başlatıldığı her zaman belirtilmelidir.
Genellikle nasıl okunur?
- Adil değer referansı: VWAP sık sık o dönemin "ortalama işlem fiyatı" olarak okunur. Fiyatın VWAP'tan uzaklaşması, ortalamadan ne kadar saptığını gösterir.
- VWAP'ın üzerinde: fiyat dönemin ağırlıklı ortalamasının üzerinde kalıyor. Gün içi yükselişlerde geri çekilmeler zaman zaman VWAP'a kadar iner.
- VWAP'ın altında: fiyat dönemin ağırlıklı ortalamasının altında kalıyor. Düşüşlerde tepkiler zaman zaman VWAP'a kadar çıkar.
- Etrafında gidip gelme: fiyat VWAP'ın iki tarafında sık sık yer değiştiriyorsa, piyasa o dönem için dengededir; VWAP bir yön bilgisi vermez.
Çapa noktasından uzaklaştıkça kümülatif hacim büyür ve yeni mumların VWAP'a etkisi azalır. Bu yüzden günün sonuna doğru VWAP daha yavaş hareket eder.
Neyi gösterir, neyi kanıtlamaz?
Ne gösterir
- Çapa noktasından bu yana işlemlerin hacim ağırlıklı ortalama fiyatını
- Fiyatın bu ortalamanın üzerinde mi altında mı işlem gördüğünü
- Hangi fiyatlarda daha çok hacim gerçekleştiğinin ortalamaya etkisini
Neyi kanıtlamaz
- Fiyatın VWAP'a geri döneceğini ya da VWAP'tan tepki alacağını
- Tek bir doğru VWAP değeri olduğunu; sonuç çapa noktasına ve kullanılan borsanın hacmine bağlıdır
- Piyasanın tamamındaki işlemlerin ortalamasını; yalnızca grafiğin verisini aldığı borsayı yansıtır
MarketLevelMap bakışı
Bölgelerle ilişkisi
VWAP gün boyunca yer değiştiren bir ortalamadır; destek ve direnç bölgeleri ise fiyatın daha önce tepki verdiği sabit alanlardır. Fiyat bir bölgeye yaklaşırken VWAP'ın bölgenin içinde ya da hemen yakınında olması, iki farklı referansın aynı fiyat aralığında üst üste geldiğini gösterir. Bu çakışma, o aralığın daha çok kişi tarafından izlendiği şeklinde okunabilir.
VWAP tek bir çizgi olsa da, fiyatın onun etrafında gidip gelmesi çoğu zaman bir bant içinde olur. Bu yüzden VWAP'ı da kesin bir sınır gibi değil, bölgelerde olduğu gibi bir alan olarak okumak daha sağlıklıdır.
Sık karıştırılanlar
- Hareketli ortalamalar (SMA, EMA)Hareketli ortalama son N mumu hacimden bağımsız ortalar ve pencere kayar; VWAP çapa noktasından bu yana bütün mumları hacimle ağırlıklandırır.
- Hacim profili (POC, VAH, VAL)Hacim profili hacmin hangi fiyatlarda toplandığını dağılım olarak gösterir; VWAP aynı bilgiyi tek bir ortalama fiyata indirger.
Genel bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi değildir.Son güncelleme: